| |
TOPOGRAFIA
Ewenementem położenia gminy Jeleśnia jest występowanie w jej administracyjnych
granicach 4 pasm górskich. Centralną, południową i południowo-zachodnią część
terenu zajmuje grupa Pilska, Lipowskiej Góry i Romanki. Od południowego-wschodu
rozpościera się Pasmo Babiej Góry biorące swój początek od Przełęczy Glinne.
Nieco dalej na północny-wschód rozłożyło się pasmo Przedbabiogórskie nazywane
Pasmem Jałowieckim. Najmniejsze z występujących kulminacji obejmuje Pasmo Pewelskie
zaczynające się w najniższej części doliny rzeki Koszarawy i ciągnące się w kierunku
północno-wschodnim.
Grupa Pilska, Lipowskiej i Romanki
Centralną część Beskidu Żywieckiego zajmuje grupa Pilska, Lipowskiej Góry i Romanki.
Granicę tej grupy górskiej od wschodu wyznacza Przełęcz Glinne (809 m) oddzielająca
ją od Pasma Babiej Góry. Zachodnią granicę stanowi Przełęcz Ujsolska nazywana
także Glinką, która oddziela masyw Pilska od grupy Wielkiej Raczy. Północno-zachodnia
granica opiera się o linię kolejową Sucha Beskidzka - Jeleśnia - Żywiec - Zwardoń.
Od Beskidu Śląskiego oddziela go dolina Soły, zaś od Beskidu Małego dolina rzeki
Koszarawy w swoim dolnym biegu. Grzbiety górskie zaliczone do grupy Pilska mają
wyraźny kształt rozrogu. Wybitny masyw Pilska ograniczony jest z jednej strony
Przełęczą Glinne, z drugiej zaś Halą Cudzichową. Posiada dwa wierzchołki a mianowicie
Pilsko (1557 m) i oddzielone płytką przełęczą na południu, oddalone o około 1,5
km Pilsko Orawskie, zwane także Mechy (1479 m). W podszczytowej części masywu
rozpościera się rozległa Hala Miziowa, na której stoi schronisko PTTK oraz zlokalizowana
jest infrastruktura orczykowych wyciągów narciarskich. Główny trzon masywu Pilska
ciągnie się na odcinku 3 km i osiąga wysokość powyżej 1400 m n.p.m. Główna linia
przebiegu granicy pasma poczynając od zachodniej strony, od przełęczy Ujsolskiej,
opiera się na następujących wzniesieniach i przełęczach takich jak Hala Jaworzyna
(1045 m), Krawców Wierch (1064 m), Gruba Buczyna (1132 m), Wielki Groń zwany
także Kościelcem (1075 m), Wilczy Groń (961 m), dalej biegnie Przełęczą Bory
Orawskie (930 m), Magurkę (1143 m) przez Trzy Kopce (1216 m), Palenicę (1345
m), Przełęcz Cudzichową (ok. 1250 m), Munczolik (1356 m), Kopiec (ok. 1390 m)
i Pilsko (1542 m). Pilsko bywa nazywane także Górą Pięciu Kopców i w takim zapisie
występuje w szeregu wydawnictwach kartograficznych. Zamknięcie granicy na wschodzie
dokonuje wymieniana już Przełęcz Glinne. Obok tego zwartego gniazda górskiego
rozchodzą się promieniście we wszystkich kierunkach boczne grzbiety górskie.
Wyraźny rozdział pomiędzy grzbietem Pilska i Romanki wyznaczają doliny potoków
górskich. Na północy Potok Sopotnia Wielka, na południu Potok Złatna (Zlatny
potok) biegnący przez terytorium Słowacji. Na zachód od doliny Soły rozciąga
się długie ramię grzbietu górskiego biegnącego przez Rysiankę (1322 m), Lipowską
(1324 m), Boraczy Wierch (1244 m), Radykalny Wierch (1144 m), Zapalenicę (853
m) i Kiczorę (785 m). Te ostatnio wymienione szczyty zalegają nad Ujsołami i
Rajczą. Na północny wschód od zwornikowego miejsca w pobliżu Rysianki odbiega
grzbiet, który poprzez Przełęcz Pawlusią (1176 m) łączy się z masywem Romanki
(1366 m). Na północny-wschód od Romanki rozprzestrzenia się grzbiet Kotarnicy
(1156 m) i Łazów (1002 m) zalegając nad doliną Sopotni Małej i Wielkiej. Inne
spiętrzenie biegnie we wschodniej części poczynając od Pilska w kierunku na północ,
prosto, rozchodzi się grzbiet biegnący przez Skałkę (1235 m), Buczynkę (1202
m), Uszczawne Wyżne (1145 m), Uszczawne Niżne (1051 m) - Przełęcz Przysłopy (847
m), Łabysówkę (904 m) i Krzyżową (725 m). Grzbiet ten opada ponad Jeleśnią.
Pasmo Babiej Góry
Na północny wschód od Pilska aż po dolinę rzeki Skawy koło Jordanowa rozciąga
się Pasmo Babiej Góry. Ma ono przebieg równoleżnikowy. Główny grzbiet zachodniego
odcinka Pasma Babiogórskiego zaczynającego się od Przełęczy Glinne w Korbielowie
biegnie przez następujące grzbiety i przełęcze górskie: Student (Zimna 935 m),
Beskid Korbielowski (Weska 955 m), Beskid Krzyżowski (Szelust 923 m), Przełęcz
Półgórską (809 m), Jaworzynę (1047 m), Przełęcz Głuchaczki (830 m), Mendralową
(1169 m), Przełęcz Jałowiecką (993 m) i dalej przez Małą Babią (1517 m), Przełęcz
Bronę (1408 m), osiąga kulminację Diablaka (1725 m). Obok tego grzbietu występują
boczne odgałęzienia w formie dłuższych ramion, które wysyła Beskid Krzyżowski
- ramię Walcowej Grapy (707 m) i Wojtyckiego Gronia (730 m)zalegające nad Korbielowem.
Wzniesienie Jaworzyny tworzy ramię Przyborówki (882 m), Stryku (732 m) i Kiczory
(757 m) opadające w kierunku Przyborowa. Gniazdo Mendralowej tworzy odbicie grzbietu
Palenicy (788 m). Ramię Jaworzyny tworzy odbicie Jałowca (997 m) i Czoła (721
m) opadające ku dolinie Koszarawy. Kulminacja Magurki nazywanej także Kolistym
Groniem lub Halą Kamienickiego tworzy ramię opadające w kierunku Przełęczy Klekociny
gdzie łączy się z Pasmem Jałowieckim na terenie Koszarawy Bystrej.
Pasmo Jałowieckie
Rozpoczyna się od Przełęczy Klekociny (864 m) i kieruje się w kierunku północnym
aby dalej nieco zakręcić na północny-wschód. Z Przełęczy Klekociny pasmo wznosi
się prosto ku szczytowi Czerniawy Suchej (1062 m) skąd wysyła na zachód boczne
ramię Lachowego Gronia (1058 m), dalej pnie się na najwyższe wzniesienie pasma
- Jałowiec (1110 m). Od Jałowca biegną dwa ramiona, jedno na północny-zachód
skręcając później na południowy-zachód kończące się Laskiem (817 m) nad Jeleśnią,
Przyborowem i Koszarawą. Dalszy przebieg Pasma Jałowieckiego przenosi się nad
Zawoję, Maków Podhalański i Suchą Beskidzką.
Pasmo Pewelskie
Ciągnie się ono z zachodu dwoma ramionami zaczynającymi się od Żywca Sporysza
i Pewli Małej w kierunku północno-wschodnim. Północne ramię osiąga wysokość 634
m n.p.m., południowe nieco wyższe opiera się na kulminację Janikowej Grapy (737
m), Zwalisk (757 m), Bąkowa (766 m) poza, którym łączą się już w jeden grzbiet
ciągnący się przez Gachowiznę (758 m), Kościankę (700 m), Maleszków Groń (688
m) i Wajdów Groń (677 m). Pasmo to na północnym wschodzie opada nad Kuków i dolinę
Koconki.
|
|
|
